Artcraft: softwareclones van Adobe en Microsoft onder de loep

Wat is Artcraft precies?

Artcraft is een opensource-initiatief dat bekende applicaties heeft nagebouwd als softwareclones. Het past in een nieuwe trend: het ‘vibe coden’ van softwareclones. Bij vibe coden bouwen ontwikkelaars met hulp van AI snel werkende software, zonder alles stap voor stap handmatig te programmeren. Die manier van werken past in een bredere golf aan AI-ontwikkelingen die de manier waarop we software bouwen veranderen.

Techsite Linux Compatible meldde dat één ontwikkelaar, Brandon Thomas, de zeven Artcraft-apps in een paar dagen tijd bouwde. Hij deed dat volledig in de programmeertaal Rust. Financieel nieuwsplatform Biggo bevestigt dat hij daarbij Anthropics Claude Opus 5.5 gebruikte en dat de apps gratis te gebruiken zijn, zonder abonnementskosten.

De maker van Artcraft richt zich op het nabouwen op basis van cleanroom reverse-engineering. Cleanroom reverse-engineering betekent dat je het gedrag van bestaande software nabouwt, zonder ooit de originele broncode te zien. Concreet gaat het om softwareclones van veelgebruikte apps als Photoshop, Premiere Pro, Acrobat Pro, Word, Excel en PowerPoint. Dat zijn stuk voor stuk programma’s waar veel organisaties dagelijks mee werken, van marketingteams tot financiële afdelingen.

Opvallend is ook hoe dicht de interface van deze clones tegen het origineel aan zit. Photocraft, het Artcraft-alternatief voor Photoshop, oogt bijna identiek aan de bekende Adobe-app. Wie overstapt, hoeft dus niet opnieuw te wennen aan een compleet andere werkomgeving.

De maker publiceert de broncode van Artcraft bovendien via een publieke repository op GitHub. Wie wil nagaan hoe de cleanroom reverse-engineering is aangepakt, kan dat zo zelf controleren.

Hoe verdient Artcraft geld met open source?

Open source betekent bij Artcraft niet dat er geen verdienmodel achter zit. Volgens Artcraft.tips is de software gratis te downloaden en valt deze onder een MIT- of Apache-2.0-licentie, vrij toegankelijke licentievormen die hergebruik toestaan. Op de prijzenpagina van Artcraft staat dat je de apps ook kunt gebruiken zonder voor een abonnement te betalen, bijvoorbeeld door je eigen rekenkracht of abonnementen van derden mee te nemen. Een abonnement is dus niet verplicht. Artcraft brengt het op de eigen website vooral als steun: wie betaalt, helpt de ontwikkeling te versnellen. Wel kosten de AI-functies geld, omdat de onderliggende AI-modellen rekenkracht vragen. Die betaal je via een abonnement bij Artcraft, of je koppelt een AI-dienst waar je al voor betaalt.

Dat raakt direct de portemonnee van gebruikers die deze apps dagelijks nodig hebben. Een softwareclone die gratis is of goedkoper uitpakt, maar wel dezelfde functies belooft, opent al snel het budgetgesprek binnen marketing- en IT-teams. Of zo’n clone in de praktijk net zo prettig werkt als het origineel, blijft dan de vraag die uiteindelijk de doorslag geeft. Daar komt voor marketing- en IT-teams al snel een laag bovenop die verder gaat dan prettig werken alleen: wordt de software op termijn onderhouden en kun je rekenen op updates zodra er een nieuwe versie van je besturingssysteem verschijnt? Voor een hobbymatige designer is die vraag snel beantwoord: een paar maanden gratis uitproberen kost weinig. Voor een marketing- of IT-team dat dagelijks met zulke software werkt, telt ook mee hoe professioneel en toekomstbestendig een clone aanvoelt naast de bekende naam. Dat weegt mee in de keuze om voorlopig bij je huidige software te blijven, of toch over te stappen op een clone.

Hoe de maker auteursrechten omzeilt

De vraag over auteursrecht kwam meteen op na het verschijnen van Artcraft. Tweakers ging in gesprek met meerdere juristen om die vraag te beantwoorden. ‘Het hangt ervan af’ was het meest gehoorde antwoord op vragen over de legaliteit van softwareclones zoals de Photoshop- en Word-alternatieven.

Die voorzichtigheid komt voort uit de cleanroom-aanpak die we hierboven al beschreven: wie alleen gedrag nabootst zonder naar de originele code te kijken, heeft een andere juridische positie dan wie code letterlijk kopieert. Dat onderscheid maakt voor juristen het verschil tussen een duidelijk ja of nee en een afweging per geval.

Een eenduidig antwoord ligt er daarmee nog niet. Het risico ligt vooral bij de maker van Artcraft, die de software bouwde. Dat maakt Artcraft interessant om te volgen, al staat de juridische positie van de maker zelf nog niet vast.

Waarom deze clones nu opduiken

Deze golf aan softwareclones ontstond niet toevallig. We schreven eerder al over hoe we aankijken tegen Adobe en zetten daarbij het verschil tussen Affinity en Adobe op een rij. Dat Adobe het steeds lastiger kreeg was toen al duidelijk.

Het signaal van gebruikers was helder: er moest iets veranderen aan de aanpak van Adobe. Mensen hadden geen zin meer in hoge abonnementskosten en onverwachte opzegkosten. Die frustratie vormt een voedingsbodem voor initiatieven als Artcraft: zodra gebruikers een dienst als duur en onflexibel ervaren, groeit de bereidheid om een alternatief serieus te overwegen.

Ook Canva voelde de druk van een veranderende markt. Op 3 november 2026 maakte het bedrijf bekend dat een grote reorganisatie 1.271 mensen raakt, zo’n 22% van het personeel. Een deel van hen verliest zijn baan, anderen krijgen een andere rol of moeten verhuizen. Canva noemt zelf als reden dat de groei voor het eerst in tien jaar is vertraagd. Mogelijk speelde ook de groei van concurrentie en alternatieven hierbij een rol. Dat laat zien dat de druk op gevestigde softwarebedrijven van meerdere kanten komt, niet alleen van clones als Artcraft.

Een blik vooruit

We staan in principe positief tegenover initiatieven als Artcraft. Concurrentie in een markt die lang door een paar grote spelers werd gedomineerd, kan volgens ons geen kwaad. Hoe deze ontwikkeling erover vijf jaar uitziet is nog onzeker.

Zelf hebben we Artcraft nog niet uitgeprobeerd, maar we houden deze ontwikkelingen binnen de softwarewereld scherp in de gaten. Affinity gebruiken we inmiddels vaker in ons eigen werk en Adobe staat nog wel op de lijst, al grijpen we er minder snel naar dan voorheen. Die verschuiving laat precies zien waar dit stuk over gaat: gevestigde namen krijgen serieuze concurrentie of dat nu via Affinity gaat of via een clone als Artcraft.

Voor nu dwingt Artcraft gevestigde namen als Adobe en Canva in elk geval om kritisch naar hun eigen verdienmodel te kijken. Welke kant het ook opgaat: de discussie over software, auteursrecht en open alternatieven is definitief losgebarsten. Voor wie digitale producten bouwt of inkoopt is dat een reden om bij elke nieuwe leverancier scherp te kijken naar hoe die met eigendom en licenties omgaat.